Σάββατο, 26 Σεπτεμβρίου 2015

Ο "Δίαυλος" και η Νότα Χρυσίνα.

Η καλλιτεχνική δραστηριότητα στον πολυχώρο "Δίαυλο" την χρονιά 2014-2015 και η κυρία Νότα Χρυσίνα.


Ο "Δίαυλος" βρίσκεται στο Θησείο και είναι ένα εστιατόριο -Πολυχώρος που χρησιμοποιείται για πολλές εκδηλώσεις, Διαθέτει μια υπέροχη αίθουσα στον πρώτο όροφο κατάλληλη για εκθέσεις τέχνης και άλλες εκδηλώσεις. Είναι ένα κατάστημα διαμορφωμένο με γούστο, στην καρδιά της παραδοσιακής Αθήνας και πολύ κοντά στο σταθμό του Θησείου.


Δεν είχε όμως ποτέ χρησιμοποιηθεί για έκθεση ζωγραφικής μέχρι που η εταιρεία "Plentertainment" των ηθοποιών Μαριάννας Καστανία και Δέσποινας Κούρτη να αποφασίσουν να τον χρησιμοποιήσουν γι αυτόν τον σκοπό, παράλληλα με το θεατρικό που ανέβαζαν στην ίδια αίθουσα.
Ο κλήρος και η τιμή αυτής της πρωτιάς, έπεσε σε μένα, τον Δημήτρη Σκουρτέλη που εξέθεσα πρώτος εκεί, από τις 24 -30 Νοεμβρίου 2014, αναλαμβάνοντας την ευθύνη και το ρίσκο.



Για την έκθεση, δείτε περισσότερα εδώ  όπου θα παρατηρήσετε και τα περίφημα τούλια που θα μας απασχολήσουν αργότερα.

Στην συνέχεια, ο "Δίαυλος", φιλοξένησε την έκθεση των ζωγράφων Μαρίας Σιδέρη (δείτε εδώ)  και Βασίλη Αράπη(δείτε εδώ) καλλιτεχνών αναγνωρισμένων, που δεν χρειάζονται ούτε σύσταση, ούτε ύμνους, διότι έχουν δεχτεί αρκετούς:


Στα πλαίσια αυτής της έκθεσης έγινε ένα καλλιτεχνικό δρώμενο, όπου ο Βασίλης Αράπης και ο Δημήτρης Σκουρτέλης ζωγράφισαν ζωντανά μπροστά στους επισκέπτες επί τρεις μέρες,  κάτι που λίγοι ζωγράφοι έχουν αποτολμήσει. Δυο καλλιτέχνες με τόσο διαφορετική τεχνοτροπία, έδειξαν στον κόσμο όχι μόνο τα "μυστικά" τους αλλά και σε ποιο βαθμό οι ρίζες της τέχνης τους είναι κοινές.




Έπειτα, ο "Δίαυλος" φιλοξένησε την έκθεση της πρωτοεμφανιζόμενης εικαστικού Ιουλίας Μακρή, (δείτε εδώ) από τις 39/4 έως τις 6/5 2015. Τα σχέδια της Μακρή ήταν όμως τόσο έντεχνα, που αν και πρωτοεμφανιζόμενη, θα την ζήλευαν πολλοί αναγνωρισμένοι ζωγράφοι. Ευχόμαστε να συνεχίσει με την ίδια ικανότητα και ορμή.




Το επιστέγασμα αυτής της δημιουργικής χρονιάς για τον "Δίαυλο" και την εταιρεια "Plentertainment" των Μαριάννας Καστανία και Δέσποινας Κούρτη ήταν μια έκθεση παιδικής ζωγραφικής, από τις 13-15 Ιουνίου του 2015, που συγκέντρωσε πλήθος γονέων και παιδιών. 

Ήταν ίσως το σημαντικότερο όλων, γιατί η μόνη ελπίδα της τέχνης είναι να εμπεδωθεί από νωρίς στις μικρές ηλικίες.


Σαν παράλληλη -εξωκαλλιτεχνική βέβαια - δραστηριότητα, έγινε το σεμινάριο εναλλακτικών θεραπειών της Αναστασίας Δημητριάδου, στις 27-1-2015.


Επίσης έγιναν αρκετές ομιλίες και ημερίδες συζητήσεων, που θα ήθελαν πολύ χώρο για να παρουσιαστούν. Περισσότερα θα δείτε στην σελίδα του Plentertainment στο facebook και στο blog Pleiades, εδώ, και εδώ, από όπου και οι πηγές των εικόνων.


Παράλληλα, όλα αυτό το διάστημα παιζόταν το πρωτοποριακό πραγματικά έργο "Αιδοίων μονόλογοι", από τον θίασο των Μαριάννας Καστανία και Δέσποινας Κούρτη, που με τον περίεργο τίτλο του και με τον βαθύ προβληματισμό του, είχε σαν στόχο να αναδείξει και να καταγγείλει τα γυναικεία θέματα.
Για το έργο αυτό, παραθέτω μια κριτική που έγραψα ο ίδιος, και αποδείχτηκε προφητική:

“Είναι καιρός να μιλήσω για το έργο “Αιδοίων μονόλογοι”, που παίζεται στην αίθουσα όπου έκανα έκθεση, στον “Δίαυλο”. Έχω ακούσει αρνητικές κριτικές από ανθρώπους που -φυσικά- δεν το είδαν, και -φυσικά- δεν πάτησαν ούτε στις δύο εκθέσεις που ήδη έγιναν εκεί. 
Όσοι νομίζουν πως το έργο είναι… πορνογραφικό, θα απογοητευθούν. Το έργο σοκάρει, αλλά όχι όπως ορισμένοι… ελπίζουν. 
Εκεί θα δείτε πραγματικές ιστορίες γυναικών. Αυτήν που της αφαίρεσαν τα γεννητικά όργανα από καρκίνο… 
Αυτήν που την βίασαν απάνθρωπα στην Βοσνία. 
Αυτήν της ανήλικης που την αποπλάνησε ο καλύτερος φίλος του πατέρα της… 
Και φυσικά θα δείτε την πραγματική εικόνα μιας γέννας… Αυτές οι αφηγήσεις εναλλάσσονται με άλλες, που είναι πιο κωμικές, αλλά όχι λιγότερο δραματικές κατά βάθος. 
Είναι ιστορίες γυναικών που δεν μπόρεσαν να βρουν τον εαυτό τους, ή που τον έχασαν στην πορεία. 
Το αστείο είναι πως η αρνητική κριτική γίνεται από άτομα που έχουν ακριβώς ανάλογα προβλήματα και δεν έχουν το κουράγιο να τα αντιμετωπίσουν. Έχουν όμως το κουράγιο να κατηγορούν. Στην ουσία κατηγορούν την ανεπάρκειά τους…”


Δημήτρης Σκουρτέλης





------------------------
Όπως καταλαβαίνετε, η δραστηριότητα αυτή στον "Δίαυλο" την χρονιά 2014-15, ήταν και πλούσια, και ποιοτική, και θα την ζήλευε οποιοσδήποτε από τους καθιερωμένους πολυχώρους Τέχνης και Πολιτισμού. Είναι τιμή μου που συμμετείχα, και ακόμη μεγαλύτερη τιμή μου, είναι που τον εγκαινίασα ως χώρο τέχνης.


Και πράγματι, αυτήν την δραστηριότητα, την ζήλεψαν. 

Έτσι η κυρία Νότα Χρυσίνα, απόφοιτος Πολιτισμού του ΕΑΠ, φοιτήτρια μεταπυχιακών της Νεοελληνικής Φιλολογίας, ιδιοκτήτρια blog, επίδοξη ραδιοφωνική παραγωγός, και πρώην συνεργάτης του Δημήτρη Σκουρτέλη, επειδή διαφώνησε με την ιδέα αυτή των δραστηριοτήτων στον "Δίαυλο", προέβη στην πιο αισχρή, αβάσιμη, και υποβολιμιαία κριτική.


Γιατί; 

Μα...ήθελε, όπως γράφει, να ανοίξει δικό της χώρο Τέχνης. Ας την αφήσουμε να μας το εξηγήσει η ιδια:


Ετσι, υποβάθμισε, όσο μπορούσαν οι δυνάμεις της, την αρχή της δραστηριότητας στον "Δίαυλο":

Το κείμενο:

Νότα Χρυσίνα
23 Ιουλίου ·  
"Απαντώ στον κύριο που υποστηρίζει πως τα τούλια σε πίνακες είναι θεμιτά γιατί λέει υπήρχαν και στην αρχαιότητα. Στην αρχαιότητα στόλιζαν τα αγάλματα με ταινίες εσείς όμως δεν είσθε αρχαιολάτρης ή μήπως είσθε κύριε αγιογράφε; Θα σας πρότεινα μάλιστα να στολίσετε τους πίνακές σας με τις κυλότες των πρωταγωνιστριών του σημαντικού εργου το οποίο σας ανάγκασαν να παρακολουθείτε και είχε τον σοβαρό τίτλο "Αιδοία" . Λίγη αιδώς δεν θα σας έβλαπτε."


Και τα ακόμα αισχρότερα σχόλια κάτω από αυτήν την δήλωση:



Βυζομαζώχτρα...


Νότα Χρυσίνα Γίνε φίλος με τον αγιογράφο. Με αυτά ασχολείται συνήθως. χα χα χα

Δημήτρης Νικηφόρου στείλε τον κατά δώθε

Νότα Χρυσίνα Χτύπησε διάσημος αγιογράφος και θα βγει

Δημήτρης Νικηφόρου δεν μπορώ, είμαι γυψαρισμένος

Νότα Χρυσίνα Θέλει όλο το χέρι και με γύψο

Δημήτρης Νικηφόρου χαχαχαχαχαχαχαχαχαχαχαχαχαχααα




Η αισχρότητα του ατόμου αυτού είναι αυταπόδεικτη. Επιπλέον κάνει και ένα σοβαρό ιστορικό λάθος, μια που όλα τα αρχαια αγάλματα καλύπτονταν με πέπλα, με αποκορύφωμα το πέπλο της Αθηνάς που υφαινόταν για τα Παναθήναια.



Επίσης, μια που το έργο μου ακολουθεί την Βυζαντινή τεχνοτροπία, πρότεινα και ορατές αποδείξεις, όπως αυτήν την Παλαιολόγια απεικόνιση της Αναστηλώσεως των Εικόνων, όπου εμφανώς η εικόνα της Θεοτόκου είναι στολισμένη με υφάσματα.



Συνεπώς, η κυρία Νότα Χρυσίνα, μέσα στην... πτυχιούχα της επίδειξη τραγικής άγνοιας, κατηγορεί για προσωπικούς λόγους, μια κυριολεκτικά προαιώνια συνήθεια του Ελληνισμού, ο οποίος ουδέποτε θεώρησε το έργο τέχνης σαν μουσειακό και αποστεωμένο αντικείμενο, αλλά σαν ζωντανό μέρος του βίου του. 

Το στόλιζε, το φίλαγε, το άλειφε με αρώματα...






Αλήθεια, μια που στη δήλωση αυτή της Νότας Χρυσίνα δεν αναφέρεται ρητά ούτε ο Δίαυλος ούτε η έκθεση του Δημήτρη Σκουρτέλη, πως είμαστε σίγουροι πως αυτό είναι το θέμα της; Μα το παραδέχεται σε μια διαδικτυακή συζήτηση μαζί του! (Peggy και Νότα Χρυσίνα είναι φυσικά το ίδιο πρόσωπο, απλά έχει δυο προφίλ, και το Peggy είναι υποκοριστικό του ονόματός της, Παναγιώτα.






Και φυσικά, η συγγνώμη της δεν αξίζει μία πεντάρα, διότι επιμένει πως όσα είπε, είχαν σαν στόχο "να γίνει μια ωραία έκθεση"...


Και κοιτάτε πως προσπαθεί εκ των υστέρων να αλλάξει το νόημα της κριτικής της:


Ενώ αρχικά έγραφε: "Θα σας πρότεινα μάλιστα να στολίσετε τους πίνακές σας με τις κυλότες των πρωταγωνιστριών..."



Μετά, ισχυρίζεται πως... "Έγραψα σε κάποιον κύριο να προσέχει να μην του κρεμάσουν στους πίνακές του και κυλότες "

Πράγμα που είναι τελείως διαφορετικό, βέβαια.
Η κριτική της όμως δεν αφορά μόνο τις κιλότες, αλλά και στον ίδιο τον χώρο του Δίαυλου:





Και φυσικά η κυρία Χρυσίνα επιτίθεται σε ανεμόμυλους, διότι κανεις δεν απεκάλεσε τον Δίαυλο "γκαλερί" αλλά "Πολυχώρο"



Επίσης ψεύδεται ασύστολα όταν λέει πως πήγε στον "Δίαυλο". Ποτέ δεν πάτησε το πόδι της εκεί, και ποτέ δεν παρακολούθησε το έργο ούτε πήγε στις εκθέσεις που επέκρινε.

Επίσης, ας σημειωθεί πως αρχικά είχε συμφωνήσει με την ιδέα της έκθεσης αυτής, αλλά λίγες μέρες πριν τα εγκαίνια άλλαξε γνώμη, άγνωστο γιατί. Απλά επισημαίνω, για να βοηθήσω τον αναγνώστη, πως η κυρία Νότα Χρυσίνα, όπως προκύπτει από το μπλογκ της συνεργάζεται με πολλούς άλλους καλλιτέχνες, καθώς και με πολλές γκαλερί, πράγμα που θα μπορούσε να μας δώσει την άκρη του νήματος...

Έτσι λοιπόν, η κυρία Νότα Χρυσίνα, που θέλει να ανοίξει έναν δικό της χώρο τέχνης, όπως γράφει, όχι μόνο δεν συμπαραστάθηκε στον μέχρι τότε συνεργάτη της, τον Δημήτρη Σκουρτέλη, επειδή αυτός τόλμησε να κάνει μια έκθεση χωρίς την... έγκρισή της, και ενώ η ίδια δεν είχε αντιπροτείνει κάτι αντίστοιχο σε αυτόν, αλλά, υποκριτικά, επιτέθηκε με αισχρό, ψευδή και ανιστόρητο τρόπο στις δραστηριότητες του Πολυχώρου  "Δίαυλου", διότι δήθεν ενοχλήθηκε η "αιδώς" της.


Αλήθεια, η ηθική της κυρίας Νότας Χρυσίνα, που δεν είναι μητέρα, από όσο γνωρίζω, είναι προφανώς ανώτερη από την ηθική δεκάδων γονέων που εμπιστεύθηκαν τα παιδιά τους στην έκθεση παιδικής ζωγραφικής που έγινε στον χώρο αυτό, που κατηγορεί ως επίδοξο εκθετήριο ... κιλότας.



Φυσικά όλον αυτόν τον καιρό η κυρία Νότα Χρυσίνα επισκέφθηκε εκθέσεις και εκδηλώσεις όσων πραγματικά υποστηρίζει, όπου, εκεί θα πρέπει να συνέβηκαν περίεργα πράγματα!!!



Γιατί, όπως η ίδια γράφει, σε αυτές τις εκθέσεις τραβήχτηκαν φωτογραφίες της, που θα μπορούσαν να  χρησιμοποιηθούν, η και χρησιμοποιήθηκαν, για να διαταράξουν την οικογενειακή γαλήνη κάποιων!!!






Αναρωτιέμαι τι είδους φωτογραφίες είναι αυτές, και υποθέτω πως πρέπει να σχετίζονται με τις κιλότες που αναφέρει πιο πάνω. Γιατί η λογική λέει πως μια απλή φωτογραφία από την επίσκεψη σε μια δημόσια έκθεση ζωγραφικής, με οποιονδήποτε, σε φυσιολογική στάση, δεν μπορεί να διαταράξει καμία οικογενειακή γαλήνη..

Θα... ερευνήσουμε το θέμα...
Την παραδίδω στην κρίση σας.

Δημήτρης Σκουρτέλης


Συμπλήρωμα:
27-09-2015

Η Νότα Χρυσίνα είναι τόσο αφελής, 
που με αυτήν την αναδημοσίευση, 
ουσιαστικά παραδέχεται δημόσια 
πως είναι αυτή που στέλνει 
τα συκοφαντικά μηνύματα 
εναντίον μου, 
μια που εγώ δεν μιλάω επώνυμα 
στην δήλωσή μου.
Το όνομα του συκοφάντη μου το δίνει αυτή. 
Είναι το δικό της...

Η κυρία Χρυσίνα
υπαινίσσεται πως έχω ομοφυλοφυλικές σχέσεις
και μάλιστα με καταγγέλει, λέει...

Πέμπτη, 24 Σεπτεμβρίου 2015

Οι συκοφαντίες εναντίον του Δημήτρη Σκουρτέλη

Επί δεκαετίες εργαζόμουν στους Ιερούς ναούς (1984-) και δεν συμμετείχα σε εκθέσεις. Από το 2006, άρχισα να παρουσιάζω την δουλειά μου σε διάφορους χώρους και να συνεργάζομαι με πολιτιστικούς ομίλους.

Μετά από λίγο παρουσίασα στο διαδίκτυο την μελέτη μου για την αρχαία Ελλάδα. Αμέσως οι “Έλληνες” εκτόξευσαν δημόσια εναντίον κάθε είδους κατηγορία και συκοφαντία.

Στο μεταξύ, άρχισαν οι συκοφαντίες εναντίον μου και στον χώρο της Τέχνης. Μέχρι τώρα, διαμαρτυρόμουν χωρίς να κατονομάζω τους συκοφάντες μου. Αυτό όμως τους οδήγησε σε ακόμη μεγαλύτερη αποθράσυνση.

Έτσι, πήρα πλέον την απόφαση να κατονομάζω όσους με κατηγορούν δημόσια, και να αφήνω εσάς να κρίνετε πλέον, γιατί η ανοχή έχει όρια!

Αρχίζω:
Η κυρία Ελένη Κρυστάλλη με κατηγόρησε, ενώπιον μιας παρέας αναγνωρισμένων ζωγράφων, πως “δεν ξέρω από αγιογραφία”. Περίμενα κάποιος από τους κυρίους να αντιδράσει, και όταν αυτό δεν έγινε, έφυγα. Τότε όλοι με κατηγόρησαν πως τους... πρόσβαλλα φεύγοντας!

Το 2011 μου ανατέθηκε να οργανώσω μια έκθεση ζωγραφικής. Ευχαριστώ τους φίλους ζωγράφους που συμμετείχαν. Ο Επίτιμος πρόεδρος του Ομίλου για την Ουνέσκο Τέχνης λόγου και Επιστημών (δεν είμαι σίγουρος για τον πλήρη τίτλο) ο κύριος Πάνος Παπαζαχαριάδης, με κατηγόρησε πως επειδή δεν έβρισκα Έλληνες ζωγράφους για να συμμετέχουν, έφερα ζωγράφους από μια άλλη, φτωχή χώρα. Σημειωτέον πως στην έκθεση συμμετείχε μόνο μια ξένη καλλιτέχνιδα, και αυτή ήταν μέλος του εν λόγω ομίλου! Σε αυτόν τον όμιλο έγιναν πολλά άλλα παρατράγουδα εις βάρος μου, πράγμα που δεν εμπόδισε πολύ κοντινά μου άτομα, όπως την κυρία Πετρούλα Σινη, να συνεργαστούν μαζί του, εν πλήρη επιγνώσει, κάνοντας τους παρευρισκομένους να με ειρωνεύονται -και με το δίκιο τους.

Σε έναν άλλον πολιτιστικό όμιλο, την Τεχνόσφαιρα, όπου είχα εκλεγεί δεύτερος, έπαιρνα εντολές για δράση από το ΔΣ και την πρόεδρο κυρία Ταμπούρη, τις οποίες μετά ακύρωνε, αφήνοντάς με εκτεθειμένο,μια που ήδη είχα κινηθεί σύμφωνα με τις εντολές που είχα λάβει. Επειδή αυτό συνέβη πολλές φορές, παραιτήθηκα.

Σε μια έκθεση της ΠΕΛΤ φωτογραφήθηκα με ένα παιδί που συνοδευόταν από την μητέρα του. Την φωτογραφία, φυσικά, δεν την πήρα εγώ, ούτε και την δημοσίευσα εγώ, παρά αυτός που την πήρε. Και όμως ο τότε πρόεδρος της ΠΕΛΤ Γιώργος Λένης ζήτησε από μένα, αντί του ιδιοκτήτη της, να την ...κατεβάσω διότι, λέει πρόκειται περί ανηλίκου! Φυσικά πρόφαση ήταν όλα αυτά... Θα έπρεπε να χαιρόμαστε αν έρχονται παιδιά σε εκθέσεις, και να το διατυμπανίζουμε.

Πρόσφατα, ένας αγιογράφος που απεικονίζει και... θεούς του Ολύμπου, ο Κωνσταντίνος Γεωργόπουλος, μου έγραψε πως δεν είμαι αγιογράφος, και δεν έχω να παρουσιάσω έργο. Έκανα το λάθος να σβήσω τα σχόλιά του, πιο πολύ για να προστατέψω τον ίδιο...

Το τελευταίο σύμπτωμα, είναι ότι η κυρία Νότα Χρυσίνα, παλιά μου συνεργάτης, ιδιοκτήτρια πολιτιστικού μπλογκ, και επίδοξη ραδιοφωνική παραγωγός, με συμβούλεψε να κρεμάω κιλότες στα έργα μου, γιατί διαφωνούσε με μια έκθεση που έκανα. Επίσης με κατηγόρησε με υπαινιγμούς για ομοφυλόφιλο, ενώ η ίδια σχετίζεται με άτομα αυτού του προσανατολισμού. Για να ξέρουν δηλαδή, αυτοί οι κύριοι που εγώ σέβομαι, πόσο εκτίμηση τους έχει.

Αυτά είναι όσα θυμάμαι μέχρι τώρα. Μάλλον θα επανέλθω...

Δηλώνω απερίφραστα, πως δεν πρόκειται να αφήσω άλλη συκοφαντία να περάσει έτσι. Δεν θα οδηγήσω το θέμα στην Δικαιοσύνη. Αλλά στο εξής, θα κοινοποιώ τα πάντα, επώνυμα, και θα αφήνω αυτήν την πρωτοβουλία στους κατηγόρους μου.

Δεν νομίζω να είμαι και ο χειρότερος από τους συναδέλφους μου, ούτε και ο πιο αναξιόπιστος ερευνητής που υπάρχει. Όσοι κάνουν πως πονάνε δήθεν για τον πολιτισμό, ας περιλάβουν λοιπόν αυτούς πρώτα, και μετά ας έρθει και η σειρά μου.

Δυστυχώς όμως, με τα σκουπίδια του χώρου συμπλέουν όλοι αυτοί, φαίνεται...

Δημήτρης Σκουρτέλης

24 -9-2015

Συμπλήρωμα:
27-09-2015


Η Νότα Χρυσίνα είναι τόσο αφελής, που με αυτήν την αναδημοσίευση, ουσιαστικά παραδέχεται δημόσια πως είναι αυτή που στέλνει τα συκοφαντικά μηνύματα εναντίον μου, μια που εγώ δεν μιλάω επώνυμα στην δήλωσή μου.
Το όνομα του συκοφάντη μου το δίνει αυτή. Είναι το δικό της...





Η κυρία Χρυσίνα
υπαινίσσεται πως έχω ομοφυλοφυλικές σχέσεις
και μάλιστα με καταγγέλει, λέει...




Σας καλώ λοιπόν να ενστερνιστούμε το εικαστικό κριτήριο της κυρίας Νότας Χρυσίνα, παρατηρώντας προσεκτικά μερικούς από τους πίνακες που της αρέσουν.

Κυριακή, 13 Σεπτεμβρίου 2015

Ο Νικηφόρος Φωκάς και οι Γερμανοί.

Από την αναφορά του Λιουτπράνδου Κρεμόνας στον βασιλιά των Λομβαρδών Όθωνα Α σχετικά με τις διαπραγματεύσεις του με τον Νικηφόρο Φωκά.
Το Βυζάντιο έρχεται σε σύγκρουση με τους Βορειοευρωπαίους, που είχαν καταλάβει την Ρώμη και τον παπικό θρόνο, μια διαμάχη που δεν έχει τελειώσει ακόμα....


Ο Νικηφόρος Φωκάς
[Ο Αυτοκράτορας Νικηφόρος Φωκάς] μου έκανε πολλές ερωτήσεις για την δύναμή μας, τις κτήσεις και τον στρατό μας. Όταν του απάντησα κατάλληλα, και αληθώς, “Λες ψέμματα” μου είπε. “οι πολεμιστές του αφέντη σου δεν ξέρουν να ιππεύουν ούτε και πεζοί να μάχονται . Το μέγεθος των ασπίδων τους, το βάρος των θωράκων τους, το μήκος των σπαθιών τους και το φόρτωμα των περικεφαλαίων τους δεν επιτρέπει να μάχονται με κανένα τρόπο.”
Και πρόσθεσε, χαμογελώντας:
Τους εμποδίζει και η λαιμαργία τους, γιατί για Θεό έχουν την κοιλιά τους, το θάρρος τους είναι αέρας, η παλληκαριά τους είναι το μεθύσι. Αν νηστέψουν , καταρρέουν, αν σοβαρευτούν, τους πιάνει πανικός.
Ούτε έχει ο αφέντης σου τίποτα στόλους στη θάλασσα. Μόνο εγώ έχω στρατό από ναυτικούς. Θα του επιτεθώ με τα πλοία μου, θα πολιορκήσω και θα καταστρέψω τις παράλιες πόλεις, αλλά και όσες είναι κοντά στα ποτάμια, θα τις κάνω στάχτη.
Και πως, ρωτάω, θα μπορέσει να μου αντισταθεί, εστω και στη στεριά με τις σκόρπιες δυνάμεις του; Εδώ ήταν και ο γιος και η γυναίκα του. Οι Σάξονες, οι Σουάβοι, οι Βαυαροί ήταν μαζί του: και αν δεν ήξεραν αρκετά, και έτσι δεν μπόρεσαν να πάρουν ούτε μια μικρή πόλη που τους αντιστάθηκε, πως θα σταθούν απέναντί μου όταν έρθω, και θα με ακολουθούν τόσοι στρατιώτες όσα:
Τα Γάργαρα έχουν στάχυα και σταφύλια η Λέσβος
και άστρα ο ουρανός 1 και κύματα η φουρτουνιασμένη θάλασσα;”
Όταν θέλησα να του απαντήσω κατάλληλα ενάντια στις καυχησιές του, δεν το επέτρεψε: Αλλά πρόσθεσε, νομίζοντας πως θα με προσβάλλει:
Εσείς δεν είστε Ρωμαίοι, παρά Λομβαρδοί...”
Όταν θέλησε να πει κι άλλα, και κούναγε το χέρι του για να με κάνει να σωπάσω, είπα, θυμωμένος:
«Η Ιστορία μας διδάσκει πως ο αδελφοκτόνος Ρωμύλος, που έδωσε το όνομα στους Ρωμαίους, γεννήθηκε από μοιχεία. Και έφτιαξε ένα δικό του άσυλο, [τη Ρώμη] όπου δέχτηκε τους χρεοφειλέτες, τους δραπέτες σκλάβους, τους φονιάδες, και τους θανατοποινίτες, αποκαλώντας τους Ρωμαίους. Από αυτήν την τάξη των ευγενών κατάγονται αυτοί που εσείς αποκαλείτε κοσμοκράτορες, δηλαδή Αυτοκράτορες. Αυτούς εμείς, οι Λομβαρδοί, οι Λοθαρίγγιοι, οι Βαυαροί, οι Σουάβιοι, οι Βουργουνδοί, τους αντιπαθούμε τόσο, που δεν θα μπορούσαμε να βρίσουμε βαρύτερα τους εχθρούς μας από το να τους πούμε ‘Ρωμαίους’. Γιατί, το όνομα των Ρωμαίων, σημαίνει έπαρση, δειλία, φιλαργυρία, χλιδή, ψέμα. Με ένα λόγο, διαφθορά».
Μετάφραση από τα Αγγλικά: Δημήτρης Σκουρτέλης.
Το 968 ο Λιουτπράνδος ανέλαβε διπλωματική αποστολή στην Κωνσταντινούπολη, στην αυλή του Νικηφόρου Φωκά με σκοπό να διαπραγματευτεί το συνοικέσιο της Θεοφανούς, πορφυρογέννητης κόρης του Ρωμανού Β' με το γιο του Όθωνα Α΄, Όθωνα Β΄. Ο Όθωνας είχε ήδη στεφθεί Αυτοκράτορας της Αγίας Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, κάτι που δημιουργούσε πρόσθετα προβλήματα στις σχέσεις με το Βυζάντιο, και το συνοικέσιο θα μπορούσε να εξασφαλίσει την εξομάλυνση της κατάστασης. Οι διαπραγματεύσεις παρατάθηκαν επί μακρόν και κατέληξαν σε αποτυχία εξαιτίας του ανταγωνισμού των δύο αυτοκρατοριών για τη Ν. Ιταλία. Ο Λιουτπράνδος θεώρησε ότι οι Βυζαντινοί δεν τον φιλοξένησαν με τρόπο αντάξιο της αποστολής του, τον υποτίμησαν σε σχέση με άλλους πρέσβεις, τον προσέβαλαν για την καταγωγή του και προσπάθησαν να τον παραπλανήσουν σχετικά με τις πραγματικές τους προθέσεις. Η σχετική αναφορά του (Relatio) εκφράζει με υβριστικό τόνο την οργή για την ταπείνωσή του και δυσφήμισε το Βυζάντιο στη Δύση.


1Εδώ ο Φωκάς θυμίζει Ακριτικό τραγούδι:
“Όσ΄άστρη ειν΄στον ουρανόν και φύλλα εις τα δένδρη...”


Πηγή εικόνας:
http://www.egolpion.com/img/saints/athonitis-fokas.jpg

Σάββατο, 12 Σεπτεμβρίου 2015

Η αρχή του ιπποτισμού στο Βυζάντιο




Ανατύπωσα, εδώ και καιρό, την μελέτη του καθηγητή Χρυσού για την έλλειψη κάθε νομικής προστασίας των αιχμαλώτων πολέμου στο Βυζάντιο, χωρίς σχόλια. (δες εδώ: “Νόμος Πολέμου στο Βυζάντιο”) Το θεώρησα σαν έκφραση του ολοκληρωτικού και ρεαλιστικού πολέμου που διεξήγε η Αυτοκρατορία. Γενικά, η μελέτη της βυζαντινής πολεμικής τέχνης μέχρι και τον δέκατο αιώνα, εντυπωσιάζει με την έλλειψη κάθε ιδεαλιστικής νοοτροπίας, και τον κυνικό ρεαλισμό που αυτή επιδείκνυε, σε κάθε επίπεδο.
Η στάση απέναντι στους αιχμαλώτους πολέμου τον Μεσαίωνα ήταν εν πολλοίς αντιφατική. Τη μια τους αντιμετώπιζαν σαν φίλους, την άλλη σαν ζώα. “Τους αιχμαλώτους κάνε τους ό, τι θες” λέει η “Παραδρομή”.



Από τότε όμως έκανα κι εγώ τις δικές μου μελέτες, αν μου επιτρέπεται βέβαια, και είδα, πως στο Βυζάντιο ακούστηκε η πρώτη φωνή ανθρωπισμού υπέρ των δικαιωμάτων των αιχμαλώτων πολέμου. Η πρώτη διατύπωση των αρχών του ιπποτισμού, γεννήθηκε -τι περίεργο- και αυτή στο Βυζάντιο.
Το βυζαντινό δίκαιο θεωρούσε ως δεδομένο και νόμιμο τον ανδραποδισμό των αιχμαλώτων πολέμου και δεν περιελάμβανε διατάξεις για την προστασία της ζωής τους, εφαρμόζοντας τον “ιουρισγέντιον νόμον”. Διάφορες σπάνιες προτροπές των εκάστοτε “Τακτικών” πολεμικών συγγραμμάτων για πιο ανθρώπινη συμπεριφορά, είχε ωφελιμιστικούς λόγους. (είσπραξη λύτρων, ειρήνευση με τους εχθρούς)
Γενικά, η ολοκληρωτική εξόντωση των εχθρών θεωρούταν όχι μόνο δίκαιη αλλά και θαυμαστή πράξη που εξυμνείται αρκούντως....
Αρχιστράτηγος τότε ήταν ο Νικηφόρος ο Φωκάς, που από τον λεγόμενο δρόμο του Μαυριανού πέρασε στην χώρα των Αδάνων και σήκωσε πολλή λεία. Βγήκε να τον αντιμετωπίσει ο στρατός των Αδάνων και χτυπήθηκαν δυο μίλια έξω από την πόλη και αμέσως το έσκασαν οι Γιοί του Ισμαήλ και χώθηκαν άτακτα μέσα στην πόλη. Ο Φωκάς σκότωσε και αιχμαλώτισε όσους δεν πρόφτασαν να μπουν στο κάστρο. Στρατοπέδευσε έξω από την πόλη, και κατάστρεψε όλη την ωραία εξοχή της με τα δέντρα και τα αμπέλια της. Μαύρη την έκανε, κι έφτασε μέχρι την θάλασσα παίρνοντας πολλούς αιχμάλωτους και ζώα.” (“Ο κατά Παραδρομήν πόλεμος”)



Ακόμα και στα Ακριτικά Έπη, αν και ο Διγενής χαρίζει την ζωή στους απελάτες αρχηγούς (ώστε να τους ρεζιλέψει ξανά, όμως, καλώντας τους σε άλλη σύγκρουση) δεν διστάζει να σκοτώσει, μέσα στην οργή του, τόσο αιχμαλώτους, αλλά ακόμα και γυναίκες. Σε μια περίπτωση μάλιστα, βιάζει και μία Εμιροπούλα, η οποία είχε βαφτιστεί Χριστιανή.
Ο νόμος που κατοχύρωνε όλα αυτά, ο “Ιουρισγέντιος” δέον όπως θεωρηθεί μια τυπική επιβίωση της παλιάς, ειδωλολατρικής Ρώμης. Το Βυζάντιο, παρέμενε βαθιά “εθνικό” στις ρίζες πολλών συνηθειών και νόμων του, και ο Χριστιανισμός παρέμενε όπως και σε όλες τις μεσαιωνικές κοινωνίες, ένα εξωτερικό, ακόμα, βερνίκι.

Ας θυμίσουμε, πως οι Αθηναίοι, εξοντώνοντας άδικα τους Μηλίους, είπαν πως αυτό το συνηθάνε κι οι θεοί...


Και όμως, σύντομα άρχισαν να ακούγονται φωνές για έναν πιο ανθρωπιστικό τρόπο πολέμου. Αν ο Χριστιανισμός δεν μπόρεσε να καταργήσει τις ένοπλες συγκρούσεις, μπορούσε τουλάχιστον να περιορίσει τις άχρηστες αγριότητες. Πόσο μάλλον, όταν πλέον το Βυζάντιο δεν αντιμετώπιζε “ειδωλολάτρες” ή “Σαρακηνούς” μόνο, αλλά σταδιακά και Χριστιανούς αντιπάλους. Βούλγαρους αρχικά, Νορμανδούς κατόπιν, και όλη την Δύση αργότερα... Αυτό όχι μόνο οδήγησε στην αναζωπύρωση του Ελληνικού εθνικισμού, αλλά και στην εξανθρώπιση των κανόνων του πολέμου, που τυπικά αποδίδεται στις προσπάθειες των Παπών να ελέγξουν την ατίθαση τάξη των φεουδαρχών – πολεμιστών της Δύσης.


Η Ιστορία λέει πως οι κανόνες και συνήθειες του Ιπποτισμού άρχισαν να εφαρμόζονται στην Δύση από το 11ο αιώνα, ενώ τα ιπποτικά ιδεώδη άρχισαν να υμνούνται στην λογοτεχνία ένα-δυο αιώνες μετά... Πριν από αυτή την εποχή, υπήρχαν Τάγματα που θα τα ονομάζαμε Ιπποτικά, τα οποία συγκροτούνταν με βάση την πίστη σε κάποιον αρχηγό ή τη πατρίδα (πχ. οι Βουκελλάριοι του Βυζαντίου ή οι Ιππότες του Καρλομάγνου) αλλά δεν είχαν σαφή ηθικό κώδικα.
Όλα τα βυζαντινά στοιχεία και κείμενα που αναφέραμε μέχρι τώρα (και πουαναφέρονται στην μελέτη του Χρυσού) είναι παλιότερα του 11ου αιώνα, όταν εφαρμόστηκαν οι κανόνες του ιπποτισμού.
Γύρω στο έτος 1000, όμως, ακούστηκαν στο Βυζάντιο οι πρώτες φωνές για μια ηθικότερη συμπεριφορά των στρατιωτών στον πόλεμο. Αυτές οι φωνές, αν και δεν συγκροτήθηκαν σε ιπποτικό κώδικα, πέρασαν αντίθετα, και πιο σημαντικά ίσως, στα κρατικά εγχειρίδια Πολέμου του Βυζαντίου.


Ο Νικηφόρος Ουρανός ήταν ένας από τους μεγαλύτερους στρατηγούς του Βυζαντίου (10ος-11ος αι.). Η πιο σημαντική νίκη του ήταν στη μάχη του Σπερχειού ποταμού, (996 ή 997), κατά την οποία τραυματίστηκε ακόμα και ο τσάρος Σαμουήλ.
Φέρεται ως συντάκτης μιας σειράς συγγραμμάτων που λέγονται “Τακτικά”. Το απόσπασμα που αφορά τις ναυμαχίες αποτελεί παράφραση των “Τακτικών” του Λέοντος του Σοφού, αλλά, εδώ ο Ουρανός κάνει μια καίρια παρέμβαση:


...Διότι η νίκη στον πόλεμο δεν εξασφαλίζεται από το πλήθος και το μέγεθος των πλοίων, αλλά από την επάνδρωσή τους με τολμηρούς και πρόθυμους εναντίον των εχθρών μαχητές, και προ πάντων, με την βοήθεια και την συνδρομή του Θεού, καθώς και με την παραδειγματική ζωή των πολεμιστών που εφαρμόζουν το δίκαιο. [έχειν αυτούς καθαρόν βίον και φυλάττειν δικαιοσύνην] Πρέπει δηλαδή να φέρονται σωστά απέναντι στους δικούς, όσο και στους εχθρούς, να μην αποτολμούν αισχρά και ανόσια εις βάρος των αιχμαλώτων, ή οτιδήποτε άλλο μπορεί να τους ντροπιάσει [ή όσα εισίν εις αισχύνην αυτών] Να αποφεύγουν την ωμότητα και την σκληρότητα στους αιχμαλώτους. Να μην αδικείς κάποιο έθνος ή άλλους ανθρώπους που δεν σου φταίξανε. Με την βοήθεια του Θεού, μόνο σε όσους αδικούν πρέπει να αντιστεκόμαστε. [τους γαρ αδικούντας πρέπει αμύνεσθαι].

Μοιάζουν σαν ρητά...
έχειν καθαρόν βίον και φυλάττειν δικαιοσύνην”
Ουδέ ποιείν όσα εισίν εις αισχύνην”

Να λοιπόν, που ξεκίνησαν οι αρχές του ιπποτισμού....



Αυτές οι αρχές δεν εφαρμόστηκαν άμεσα, ούτε γενικά. Λίγο μετά από τον Ουρανό, ο Κεκαυμένος στο “Στρατηγικόν” του, συμβουλεύει να τρέφονται οι αιχμάλωτοι με όσα τρόφιμα υπάρχει υπόνοια πως έχουν δηλητηριαστεί... Πρέπει όμως να σημειώσουμε πως το βιβλίο του Κεκαυμένου, από το προσωπικό και συχνά αντιβασιλικό του περιεχόμενο, δεν μπορεί να θεωρηθεί κρατικό εγχειρίδιο.

Δημήτρης Σκουρτέλης.

Παρασκευή, 11 Σεπτεμβρίου 2015

Το "χτύπημα της οργής" στην Βυζαντινή αγιογραφία.


Άρθρο του Γεωργίου Γεωργά, δασκάλου της Μεσαιωνικής σπαθασκίας

Αναδημοσιεύεται από εδώ:

Το ‘χτύπημα της οργής’ και ο συμβολισμός του στη Βυζαντινή τέχνη ως το ‘Χτύπημα της Θείας Δίκης’ που καταστρέφει τους άπιστους και το κακό.




Αρχάγγελος Μιχαήλ (Semyon Ushakov, 1676)
Αρχάγγελος Μιχαήλ (Semyon Ushakov, 1676)

Του Γεώργιου Ε. Γεωργά
Ευχαριστώ τον Nicholas Petrou που με έμπνευσε μετά από μια συζήτηση να ασχοληθώ με το θέμα αυτό.
Το χτύπημα που έρχεται από την υψηλή θέση φύλαξης και χτυπά το στόχο με καταφορά, το βλέπουμε μέσα σε εικονογραφήσεις και ζωγραφιές στη Βυζαντινή τέχνη (και όχι μόνο), έχει ένα μυστικιστικό συμβολισμό. Συμβολίζει το δίκαιο και γεμάτο οργή χτύπημα, με το οποίο το αποτέλεσμα αυτού είναι η σύνθλιψη του άπιστου εχθρού ή του κακού που έχει τη μορφή του δράκου ή του ίδιου του Σατανά. Στη Βυζαντινή  τέχνη το χτύπημα εκτελείτε από έναν άγιο που είναι εντεταλμένος από το Θεό να εξολοθρεύσει το κακό.
Η καταφορά έρχεται από την υψηλή θέση φύλαξης που στη Γερμανική ορολογία ονομάζεται, από ψηλά από τον ουρανό ή από την ημέρα (στα Γερμανικά Vom Tag). Με την ίδια έννοια το χτύπημα ξεκινά από τον ουρανό. Ο ουρανός ως αλληγορία συμβολίζει τη κατοικία του Θεού και ότι προέρχεται από εκεί είναι δίκαιο και τελειωτικό.
Σε πολλές αγιογραφίες και τοιχογραφίες έχουμε αυτό το χτύπημα όπως βλέπουμε παρακάτω.


Η Αγία Μαρίνα  ετοιμάζεται να χτυπήσει τον Σατανά με ένα σφυρί.
Η Αγία Μαρίνα ετοιμάζεται να χτυπήσει τον Σατανά με ένα σφυρί.
Ο Άγιος Νικήτας ετοιμάζεται να χτυπήσει το Σατανά με ένα ραβδί.
Ο Άγιος Νικήτας ετοιμάζεται να χτυπήσει το Σατανά με ένα ραβδί.
Ο Άγιος Θεόδωρος ο οποίος ετοιμάζετε να φονέψει τον δράκο. Ο δράκος στο δυτικό συμβολισμό εκπροσωπεί το κακό.
Ο Άγιος Θεόδωρος ο οποίος ετοιμάζεται να σκοτώσει τον δράκο. Ο δράκος στο δυτικό συμβολισμό εκπροσωπεί το κακό.
Ο Άγιος Γεώργιος σε σπάνια αγιογραφία ετοιμάζεται να φονέψει το δράκο.
Ο Άγιος Γεώργιος σε σπάνια αγιογραφία ετοιμάζεται να σκοτώσει το δράκο.
Ο Άγιος Γεώργιος σε σπάνια αγιογραφία ετοιμάζεται να φονέψει το δράκο.
Ο Άγιος Γεώργιος σε σπάνια αγιογραφία ετοιμάζεται να σκοτώσει το δράκο.
Ο Άγιος Μερκούριος ετοιμάζεται να φονέψει τον άπιστο βάρβαρο βασιλέα που απειλεί τη Ρωμαϊκή αυτοκρατορία.
Ο Άγιος Μερκούριος ετοιμάζεται να φονεύσει τον άπιστο βάρβαρο βασιλέα που απειλεί τη Ρωμαϊκή αυτοκρατορία.
 Ο άγιος Αρτέμιος
Ο άγιος Αρτέμιος